De VGM Checklist Aannemers uitgelicht

Veiligheid, gezondheid en milieu zijn essentieel voor mens, economie en natuur. De VGM (Veiligheid, Gezondheid en Milieu) Checklist Aannemers, kortweg VCA, is ontstaan om binnen het bedrijf en op de werklocatie en/of werkplek meer veiligheidsbewustzijn te creëren, en om het aantal VGM-incidenten en (bijna-)ongevallen te verminderen. De VCA bedrijfscertificering is bedoeld om bedrijven objectief en structureel te toetsen op hun VGM-beleid.

De VGM Checklist Aannemers

De VGM Checklist Aannemers is een procedure en werkwijze die, conform de eisen van de VCA, bij evaluatie en certificatie door het bedrijf gevolgd moeten worden. De checklist bestaat uit de volgende 11 hoofdstukken waarop een bedrijf getoetst wordt:

1. VGM-beleid en -organisatie, betrokkenheid van de directie
   De doelstelling is het voeren van een gestructureerd VGM-beleid, continue verbetering ervan en het verminderen van incidenten, ongevallen, materiële en milieuschade. Aandachtspunten hierbij zijn het vaststellen en implementeren van het VGM-beleid, eventueel aanstellen van een veiligheidsfunctionaris, inlichten van medewerkers over dit beleid, positief beïnvloeden van VGM-gedrag en stimuleren van VGM-zorg, reduceren van de IF (Injury Frequency index, ongevallenfrequentie), en vaststellen, systematisch aansturen en realiseren van VGM-doelstellingen.
2. VGM-risicobeheer
   Doel is het voorkomen van VGM-incidenten door risicobeheersing van uitgevoerde werkzaamheden. Hierbij wordt gekeken naar het vaststellen en beheersen van VGM-risico’s, alle medewerkers de LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) laten uitvoeren, en gratis ter beschikking stellen en onderhouden van PBM (Persoonlijke Beschermingsmiddelen).
3. Opleiding, voorlichting en instructie
   De doelstelling is het beschikken over medewerkers met adequate VGM-kennis en -kunde. Aandachtspunten hierbij zijn dat alle medewerkers en operationeel leidinggevenden beschikken over VGM-(basis)kennis, goede VGM-voorlichting en -instructie binnen het bedrijf, correct beheren en invullen van veiligheidspaspoorten (indien gehanteerd), zonder taalbelemmeringen communiceren over VGM-zaken, en dat alle medewerkers kennis hebben van interne regels en procedures van opdrachtgevers.
4. VGM-bewustzijn
   Doel is het bevorderen van VGM-bewustzijn. Hierbij wordt gekeken naar het bevorderen van aandacht en motivatie voor VGM en het bevorderen van VGM-bewustheid zodat ongevallen en letsel voorkomen kunnen worden.
5. VGM-projectplan
   De doelstelling is het gecoördineerd beheersen van VGM-risico’s bij projecten. Aandachtspunten hierbij zijn het beheersen van VGM-risico’s bij projecten, inlichten van medewerkers over projectspecifieke risico’s en de beheersmaatregelen, met opdrachtgevers vóór start van het project overeenstemming bereiken over VGM-risico’s en VGM-beheersmaatregelen en de coördinatie van VGM-aspecten bij het uitvoeren van het project.
6. Voorbereiding op noodsituaties
   De doelstelling is georganiseerd en effectief reageren bij noodsituaties. Aandachtspunten hierbij zijn het effectief optreden bij noodsituaties op het terrein van de opdrachtgever en beschikken over adequaat getrainde medewerkers die in staat zijn om eerste hulp te verlenen bij nood.
7. VGM-inspecties
   Doel is het tijdig signaleren van afwijkingen in gedrag en/of handelingen van medewerkers en/of werkplekcondities en het treffen van corrigerende maatregelen gericht op het voorkomen van VGM-incidenten en/of ongevallen. Hierbij wordt gekeken naar het in stand houden en/of bevorderen van veilige werkomstandigheden, en het identificeren en structureel verbeteren van tekortkomingen.
8. Bedrijfsgezondheidszorg
   De doelstelling is het beschermen van de gezondheid van medewerkers bij uitvoering van hun werkzaamheden en het medisch verantwoord inzetten en/of laten re-integreren na arbeidsverzuim als gevolg van (bedrijfs)ongeval of ziekte. Aandachtspunten hierbij zijn het inzetten van voor hun werk medisch geschikte medewerkers, voorkomen van gezondheidsproblemen bij medewerkers door blootstelling, bevorderen van herstel en beperken van verzuim/werkverlet na een ongeval, en medewerkers in de gelegenheid stellen een medisch deskundige te raadplegen.
9. Aanschaf en keuring van materialen, arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen
   Doel is het uitsluitend gebruik maken van materialen, arbeidsmiddelen en PBM die voldoen aan de VGM-eisen. Hierbij wordt gekeken naar het gebruiken van VGM-verantwoorde materialen, arbeidsmiddelen en PBM en het controleren ervan op de vastgestelde VGM-eisen.
10. Inkoop van diensten
    De doelstelling is het inschakelen van dienstverleners met voldoende VGM-kennis. Aandachtspunten hierbij zijn het beschikken over en inzetten van VGM-gekwalificeerde onderaannemers en uitzendkrachten.
11. Melding, registratie en onderzoek van VGM-incidenten
    Doel is het hebben en houden van inzicht in actuele VGM-prestaties en leren van VGM-incidenten en (bijna-)ongevallen. Hierbij wordt gekeken naar het registreren en melden van (bijna-)ongevallen en VGM-incidenten, lering hieruit trekken en een onderzoeksmethode hanteren die leidt tot het vaststellen van basisoorzaken.

Drie certificatieniveaus

VCA certificering is bedoeld voor aannemers die bij opdrachtgevers werkzaamheden uitvoeren die risicovol zijn en/of werken onder risicovolle omstandigheden. Binnen de VCA certificering bestaan 3 certificatieniveaus. Het verschil zit niet in de omvang van het bedrijf, maar in de reikwijdte van de beoordeling.

VCA*

Dit certificaat is bedoeld voor bedrijven die de werkzaamheden bij de opdrachtgever zelf uitvoeren en daarbij geen onderaannemers inschakelen. De beoordeling richt zich uitsluitend op de directe beheersing van VGM tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op de werkvloer. Om voor dit niveau in aanmerking te komen moet een bedrijf voldoen aan alle 24 mustvragen. Aanvullende vragen kent VCA* niet.

VCA**

Dit certificaat is bedoeld voor bedrijven die bij de uitvoering van werkzaamheden ook onderaannemers inschakelen. Naast de directe beheersing van VGM op de werkvloer wordt bij dit niveau ook de VGM-structuur van het bedrijf beoordeeld, onder andere het VGM-beleid, de VGM-organisatie en het verbetermanagement. Om voor dit niveau in aanmerking te komen moet een bedrijf voldoen aan alle 28 mustvragen en aan minimaal vier van de acht aanvullende vragen.

VCA Petrochemie

Dit certificaat is bedoeld voor bedrijven die werkzaamheden uitvoeren voor opdrachtgevers in de petrochemie. Beoordeeld worden de directe beheersing van VGM op de werkvloer, de VGM-structuur van het bedrijf (onder andere VGM-beleid, VGM-organisatie en verbetermanagement) en daarnaast een aantal specifieke aanvullende eisen voor de petrochemie. Om voor dit niveau in aanmerking te komen moet een bedrijf voldoen aan alle 34 mustvragen en aan minimaal één van de twee aanvullende vragen.

Voor het aanvragen van een VCA certificaat doorloopt een bedrijf een stappenplan. De opdrachtgever bepaalt welk certificatieniveau vereist is. Vervolgens voert het bedrijf een nulmeting uit aan de hand van de vragen die bij dat niveau horen en legt het in een actieplan vast op welke punten het VGM-beheersysteem nog tekortschiet. Dat actieplan wordt uitgevoerd, waarna een certificatie-instelling toetst of het VGM-beheersysteem aan de VCA eisen voldoet. Die toetsing kan plaatsvinden zodra het VGM-beheersysteem minimaal drie maanden is geïmplementeerd. Constateert de auditor een afwijking, dan stelt het bedrijf corrigerende maatregelen voor. Voldoet het bedrijf aan alle eisen van het betreffende niveau, dan wordt het certificaat afgegeven.