Machines en aangedreven gereedschap maken zwaar werk lichter, maar ze brengen ook risico’s met zich mee. Draaiende delen, grote krachten en elektriciteit kunnen tot ernstig letsel leiden als je er niet goed mee omgaat. Daarom is het belangrijk dat je de risico’s kent, je gereedschap vooraf controleert en de juiste maatregelen neemt. In dit artikel lees je welke risico’s machines en gereedschap met zich meebrengen, hoe je ze veilig gebruikt en waar je op moet letten.

Wat zijn machines en aangedreven gereedschap?

Machines zijn arbeidsmiddelen die door aandrijving, bewegende delen of hoge krachten risico’s kunnen opleveren, zoals een zaagmachine, een boormachine, een draaibank, een slijpmachine of een pomp. Aangedreven gereedschap is handgereedschap met een eigen krachtbron, in tegenstelling tot handgereedschap zonder aandrijving als een hamer of een schroevendraaier.

Aangedreven gereedschap en machines worden meestal op een van drie volgende manieren aangedreven: elektrisch (met stroom), pneumatisch (met perslucht) of hydraulisch (met vloeistof onder druk). Elke aandrijving heeft zijn eigen aandachtspunten, maar de basisregels voor veilig werken komen grotendeels overeen.

Welke risico’s brengen ze mee?

Een belangrijk risico bij machines is contact met bewegende of draaiende delen. Dat kan leiden tot snijden, pletten, grijpen of beknelling. Contact met bewegende delen en beknelling horen bij de meest voorkomende oorzaken van ongevallen met machines. Daarnaast kunnen er deeltjes of vonken wegspatten, bijvoorbeeld bij slijpen en zagen, en kunnen lawaai en trillingen op termijn je gehoor en gewrichten beschadigen.

Per aandrijving zijn er extra aandachtspunten:

• Elektrisch: kans op elektrocutie, bijvoorbeeld door een beschadigde kabel of stekker
• Pneumatisch: perslucht staat onder hoge druk en kan letsel veroorzaken en dit gereedschap geeft vaak trillingen
• Hydraulisch: de vloeistof staat onder hoge druk, waardoor een lek of straal gevaarlijk kan zijn

Verwijder of overbrug nooit de afscherming of beveiliging van een machine, ook niet als het werk daardoor sneller zou gaan. Gebruik perslucht ook nooit om je kleding of huid schoon te blazen, want dat kan ernstig letsel veroorzaken.

Controleer het gereedschap voor gebruik

Voordat je met een machine of gereedschap begint, controleer je als gebruiker of het in goede staat is. Kijk of het onbeschadigd is, of de afschermingen aanwezig zijn, of kabels en slangen heel zijn en of de aan- en uitschakelaar goed werkt. Meld gebreken direct en gebruik alleen gereedschap dat in orde is en waarvoor je instructie hebt gehad.

Sommige arbeidsmiddelen moeten daarnaast periodiek worden gekeurd door een deskundige. Of dat nodig is en hoe vaak, hangt af van het type arbeidsmiddel, het gebruik en de risico’s. Volgens de wet moeten nieuwe elektronische apparaten en machines CE-gemarkeerd en met een Nederlandstalige gebruiksaanwijzing worden geleverd.

Afschermingen en noodstop

Afschermingen, zoals beschermkappen, houden je weg bij bewegende en draaiende delen. Ze mogen nooit worden verwijderd, overbrugd of buiten werking gesteld. Werkt een afscherming niet meer goed? Meld dat en gebruik de machine niet tot het is opgelost.

Veel machines hebben daarnaast een noodstop waarmee je de machine bij gevaar direct stilzet. Een noodstop is nodig als daarmee gevaarlijke situaties sneller kunnen worden gestopt; bij grotere of minder overzichtelijke machines kunnen meerdere noodstoppen nodig zijn. Zorg dat je weet waar de noodstop zit voordat je begint. Onderhoud, reparatie en reiniging voer je alleen uit volgens de instructie en normaal gesproken pas nadat de machine is uitgeschakeld en beveiligd tegen onbedoeld starten, bijvoorbeeld spanningsloos, drukloos en beveiligd tegen onverwachte beweging.

Bescherm jezelf

Bij machines en gereedschap horen vaak persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals een veiligheidsbril tegen wegspattende deeltjes en gehoorbescherming tegen lawaai. Werkhandschoenen beschermen tegen snijden en schuren, maar wees daar voorzichtig mee bij draaiend gereedschap, omdat ze kunnen worden meegetrokken. Draag geen handschoenen, wijde mouwen of sieraden bij roterende delen en bind lang haar vast. Werk verder alleen met gereedschap waarvoor je instructie hebt gekregen en dat je mag gebruiken.

Pneumatisch gereedschap gebruikt geen elektrische aandrijving en verkleint daardoor het risico op elektrische schokken door het gereedschap zelf. Het kan in sommige situaties een alternatief zijn voor elektrisch gereedschap, bijvoorbeeld wanneer elektrisch gevaar extra aandacht vraagt.

Machines, gereedschap en VCA

Veilig omgaan met machines en aangedreven gereedschap hoort bij de VCA-onderwerpen rond arbeidsmiddelen, afschermingen en beschermingsmiddelen. Je leert om de risico’s te herkennen, gereedschap te controleren en de juiste maatregelen te kiezen. In branches als de staalbouw, de metaalindustrie en de elektrotechniek speelt dit onderwerp een extra grote rol. Meer hierover lees je in het artikel over VCA in de staalbouw.

Conclusie

Machines en aangedreven gereedschap zijn onmisbaar op veel werkplekken, maar vragen om aandacht en respect. Controleer je gereedschap vooraf, laat de afschermingen zitten, weet waar de noodstop is en gebruik de juiste beschermingsmiddelen. Twijfel je of iets veilig is? Vraag het dan na bij je leidinggevende voordat je begint. Meer achtergrond over veilig werken met arbeidsmiddelen vind je op de pagina over arbeidsmiddelen van het Arboportaal.

Was dit antwoord nuttig?

0 0

Please Share Your Feedback

How Can We Improve This Article?

Submit