Je kunt asbest niet met het blote oog vaststellen. Wat wél kan, is verdacht materiaal herkennen en dan op tijd stoppen met je werkzaamheden. Dat is precies wat er van je wordt verwacht: niet zelf onderzoeken, niet zelf verwijderen. In dit artikel lees je wanneer materiaal asbestverdacht is en welke stappen je dan zet.

Wanneer is materiaal asbestverdacht?

De beroepsmatige toepassing van asbest is in Nederland in 1993 gestaakt en het gebruik in nieuwe producten is sindsdien verboden. Daarom worden bouwwerken van vóór 1994 gezien als verdacht voor het bevatten van asbesthoudende materialen. Die peildatum staat ook in de regelgeving: de verplichte asbestinventarisatie geldt niet voor bouwwerken die na 1 januari 1994 zijn gebouwd en niet voor objecten die op of na die datum zijn vervaardigd.

Asbest is vooral na de Tweede Wereldoorlog op grote schaal gebruikt, tot begin jaren negentig van de vorige eeuw. Plekken waar je het volgens de VCA-examenstof kunt tegenkomen:

• Warmte-isolatie op toestellen en uitrusting
• Koord als afdichting van deksel of luiken
• Brandwerende bekleding van staalconstructies en bovengrondse tanks
• In en achter bemetseling van fornuizen en ketels
• Isolatie in elektrische apparatuur en in brandwerende dekens
• Remvoeringen, rioolbuizen en afdichtingsmateriaal
• Dak- en wandbeplating en vloerbedekking

Hechtgebonden en niet-hechtgebonden

Het verschil bepaalt hoe groot het risico is. Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels stevig vast in een dragermateriaal (bijvoorbeeld cement). Zolang dat materiaal in goede staat is, niet sterk verweerd is en niet wordt bewerkt of gesloopt, kunnen er nauwelijks vezels vrijkomen. Asbestcement golfplaten in goede staat zijn daar het bekendste voorbeeld van.

Bij niet-hechtgebonden asbest, ook losgebonden genoemd, zitten de vezels niet of nauwelijks aan een dragermateriaal vast. Asbestkoord, leidingisolatie en sterk verweerd asbestcement vallen daaronder. Daar komen de vezels gemakkelijk vrij.

Dat verschil verklaart ook waarom bewerken zo bepalend is. Boren, zagen, schuren of slopen maakt van materiaal dat op zichzelf weinig risico gaf, ineens een bron van vezels.

Wat doe je als je asbestverdacht materiaal aantreft?

De werkwijze uit de VCA-examenstof laat weinig ruimte:

1. Leg het werk onmiddellijk stil zodra het vermoeden bestaat dat er asbest aanwezig is
2. Waarschuw je operationeel leidinggevende en de opdrachtgever of eigenaar
3. De opdrachtgever of eigenaar geeft een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf opdracht tot de asbestinventarisatie
4. Een deskundige van dat bedrijf neemt zo nodig een monster en laat dat door een geaccrediteerd laboratorium analyseren
5. Verwijdering gebeurt volgens de wettelijke voorschriften

Zorg ondertussen dat er niemand anders bij komt en dat er niets meer aan het materiaal gebeurt.

Neem zelf geen monster en verwijder of verpak niets zelf. Ook niet om het even te laten testen: juist bij het losbreken komen vezels vrij.

Je bent bevoegd om het werk te onderbreken en de onderbreking voort te zetten wanneer er naar jouw redelijk oordeel ernstig gevaar voor personen bestaat en het gevaar zo onmiddellijk dreigt dat een toezichthouder niet tijdig kan optreden. Gebeurt dat buiten medeweten van je werkgever of leidinggevende, dan meld je de onderbreking onmiddellijk.

Wie mag asbest wel verwijderen?

Werk in risicoklasse 2 of 2A is voorbehouden aan een bedrijf met een certificaat asbestverwijdering. De werkzaamheden worden uitgevoerd door of onder voortdurend toezicht van iemand met het certificaat Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering (DTA). Iemand met het certificaat Deskundig Asbestverwijderaar (DAV) mag de werkzaamheden mede uitvoeren. De vereiste certificaten en een afschrift van het inventarisatierapport waarin de risicoklasse bepaald is zijn op de arbeidsplaats aanwezig.

Een niet-gecertificeerd bedrijf mag zelf alleen asbestwerk in risicoklasse 1 uitvoeren, plus de specifieke toepassingen die het Arbobesluit en het Besluit bouwwerken leefomgeving van de certificatieplicht uitzonderen. Daaronder vallen onder voorwaarden bepaalde pakkingen, rem- en frictiematerialen, onderdelen van ondergrondse openbare leidingnetten, geklemde vloerplaten onder verwarmingstoestellen, beglazingskit in kasconstructies, het in zijn geheel verwijderen. Er bestaat geen algemene uitzondering voor vaste, hechtgebonden asbestproducten.

Ook bij werkzaamheden die van de certificatieplicht zijn uitgezonderd, blijven de regels uit het Arbobesluit gelden en moeten de werknemers aantoonbaar voldoende zijn opgeleid en geïnstrueerd voor die werkzaamheden. Welke aanvullende deskundigheid of certificatie nodig is, hangt af van de werkzaamheden en de risicoklasse.

Waarom het zo streng geregeld is

Asbest bestaat uit zeer fijne vezels. Ingeademde asbestvezels kunnen diep in de longen doordringen. Vooral lange en niet door het lichaam af te breken vezels worden slecht door het lichaam verwijderd en kunnen daar zeer lang achterblijven. Blootstelling aan asbest kan leiden tot asbestose, tot longkanker en tot mesothelioom, een tumor van het borstvlies of het buikvlies. Tussen blootstelling en ziekte kunnen tientallen jaren zitten, waardoor je op het moment zelf niets merkt.

Conclusie

Bij asbest is de veilige reactie ook de eenvoudigste: twijfel je, stop dan en meld het. Je hoeft niet te kunnen vaststellen of het echt asbest is, want dat is werk voor een gecertificeerd bedrijf en een laboratorium. Wat je wel moet kunnen, is herkennen dat een bouwwerk van vóór 1994 en een verdacht ogend materiaal reden genoeg zijn om je gereedschap neer te leggen.

Was dit antwoord nuttig?

0 0

Please Share Your Feedback

How Can We Improve This Article?

Submit