Een gasfles is een drukvat dat je zo kunt verplaatsen. Dat maakt een gasfles tegelijkertijd handig en gevaarlijk. Valt een gasfles om, staat deze in de zon of komt hij naast de verkeerde buurman te staan, dan kan het snel misgaan. In dit artikel lees je hoe je gasflessen herkent, hoe je ze opslaat en waar je bij het gebruik op let.

Hoe herken je wat er in een fles zit?

Bij gasflessen voor industriële gassen, ademgassen en medische gassen wordt doorgaans de schouderkleurcodering van NEN-EN 1089-3 gebruikt. De norm geldt niet voor LPG- en koelgasflessen, draagbare brandblussers en cilinders van vaste blusinstallaties. Ook de kleurcodering van flessenpakketten valt buiten de norm. Afhankelijk van de kleur kan de schouder een specifieke gassoort of een gevaareigenschap aangeven. Het etiket geeft definitief aan welk gas in de fles zit. Controleer daarom altijd het etiket en bij een fles met een gekleurde schouder ook de kleur.

De VCA-examenstof noemt vijf kleuren die je moet kennen:

• Zuurstof: witte schouder
• Stikstof: zwarte schouder
• Koolstofdioxide: grijze schouder
• Lucht: lichtgroene schouder
• Acetyleen: kastanjebruine schouder

Er bestaat geen wettelijke verplichting om die kleuren te gebruiken, maar in de praktijk volgen de gasleveranciers de norm. Het etiket is wél verplicht en gaat voor. De norm noemt de etikettering die het ADR (Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route) voorschrijft de eerste manier om de gevaren van de inhoud kenbaar te maken en de kleurcodering uitdrukkelijk de tweede manier om de inhoud te herkennen, bijvoorbeeld van een afstand bij brand. Je kunt daarnaast nog oude flessen tegenkomen met een afwijkende codering, wat een reden te meer is om het etiket te lezen.

Vertrouw nooit alleen op de kleur van de schouder. Controleer het etiket voordat je een fles aansluit.

Hoe sla je gasflessen veilig op?

De VCA-examenstof somt de veiligheidsmaatregelen voor de opslag zo op:

• Zet de flessen goed vast, bijvoorbeeld met een ketting of beugel
• Bescherm ze tegen weersinvloeden
• Scherm ze af van zonnestralen en andere warmtestralingsbronnen
• Zet gasflessen niet op de werkplaats neer
• Ventileer de opslagruimte voldoende
• Sla ze niet op bij kelders en putten: veel gassen zijn zwaarder dan lucht en kunnen daar blijven hangen.
• Houd zuurstofflessen gescheiden van flessen met brandbare gassen
• Zorg dat er aangepaste blusmiddelen en water als koelmiddel in de buurt van de opslagruimte zijn

De richtlijn PGS 15, over de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, vult dat aan. Gasflessen worden niet gestapeld, tenzij je een voorziening gebruikt die stapelen toelaat. Ze worden staand opgeslagen en zijn door vastzetten of anderszins tegen omvallen beschermd. Op die twee eisen kent PGS 15 een paar uitzonderingen: staand opslaan geldt niet voor lege flessen of voor flessen in een voorziening die wegschieten voorkomt en flessen die door hun constructie stabiel staan hoeven niet te worden vastgezet. Dat geldt meestal voor propaan- en butaancilinders en voor andere gelaste cilinders met een grote doorsnede. Flessen met gassen met gelijksoortige gevaareigenschappen worden bij elkaar gezet.

Waarom omvallen zo gevaarlijk is

Een gasfles staat onder hoge druk. Valt hij om en raakt de afsluiter beschadigd, dan kan er in korte tijd veel gas ontsnappen en kan de fles door die uitstroom gaan rondvliegen. PGS 15 gebruikt het woord rocketeren voor dat wegschieten. Bij brand speelt nog iets anders: stralingswarmte kan gasflessen in de omgeving zo ver opwarmen dat ze scheuren en ontploffen.

Waar let je op bij gebruik?

Bij autogeen lassen, snijden en branden komen de risico’s het duidelijkst samen:

• Zuurstof is oxiderend en brandbevorderend: olie kan bij contact met zuivere zuurstof spontaan ontbranden; houd appendages, handschoenen en gereedschap daarom vrij van olie en vet
• Acetyleen en propaan zijn brandbaar en explosief: een acetyleenfles staat rechtop of ligt onder een hoek van minstens dertig graden met de afsluiter omhoog
• Vlamterugslag: een vlam kan terugslaan in de slang en verder richting de fles; daarom hoort er zowel aan de brandgaszijde als aan de zuurstofzijde een vlamterugslagbeveiliging te zitten, op de uitlaat van het reduceerventiel; een tweede beveiliging bij de brander beschermt de slang zelf; monteer de beveiligingen volgens het voorschrift van de fabrikant
• Slangbreuk en lekkage: Bij een slangbreuk of grote lekkage kan snel veel gas vrijkomen; gebruik daarom een slangbreukbeveiliging en controleer slangen en aansluitingen daarnaast regelmatig op kleinere lekkages
• Acetyleen stijgt op, propaan zakt: Propaan kan in putten, uitgravingen en kelders blijven hangen en daar een explosief mengsel vormen

Werk je in een besloten ruimte, dan blijven de gasflessen buiten die ruimte staan en worden de slangen op lekken gecontroleerd. Tijdens pauzes en na afloop gaan ook branders en slangen de ruimte uit. Meer over dat soort werk lees je in ons artikel over besloten ruimten.

Gasflessen en VCA

Het bepalen van de inhoud en de veiligheidsmaatregelen bij de opslag van industriële gascilinders is een toetsterm op toepassingsniveau en geldt voor B-VCA, VOL-VCA en VIL-VCU. Op het examen krijg je dus een situatie voorgelegd waarin je moet kiezen en niet een rijtje dat je kunt opdreunen. De kleurcodering en de opslagregels moet je daarvoor niet alleen kennen, maar ook kunnen toepassen.

Conclusie

Bij gasflessen zit de veiligheid in een paar simpele gewoontes: bescherm ze tegen omvallen en warmte, houd zuurstof apart van brandbaar gas en zet ze niet bij kelders en putten. Controleer voor gebruik het etiket en niet alleen de kleur en laat de flessen niet op de werkplek achter als je klaar bent.

Was dit antwoord nuttig?

0 0

Please Share Your Feedback

How Can We Improve This Article?

Submit