Jouw VCA Kenniscentrum
Welkom bij onze uitgebreide kennisbank vol praktische informatie over VCA en veiligheid op de werkvloer. Hier vind je antwoorden op al jouw vragen, van basiskennis tot verdiepende onderwerpen over veiligheidsrichtlijnen en wetgeving. Of je nu cursist bent die zich voorbereidt op het VCA-examen, werkgever die meer wil weten over bedrijfscertificering, of gewoon geïnteresseerd bent in veilig werken - wij helpen je verder.
Vaak gezochte onderwerpen: verschil tussen VCA diploma en certificaat
Wat zijn persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)?
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) zijn alle middelen die je draagt of gebruikt om jezelf te beschermen tegen risico’s op het werk, zoals een helm, een veiligheidsbril of handschoenen. Ze horen bij veilig werken en komen ook terug in de VCA-examenstof. Belangrijk om te weten: PBM’s zijn de laatste stap in de aanpak van risico’s, niet de eerste. In dit artikel lees je wat ze zijn, welke soorten er zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is.
Wat zijn persoonlijke beschermingsmiddelen?
Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn alle uitrustingsstukken die je draagt of vasthoudt om je te beschermen tegen gevaren voor je veiligheid of gezondheid op het werk. Persoonlijke beschermingsmiddelen voorkomen een incident niet, maar beperken wel het effect daarvan. Bekende voorbeelden zijn een veiligheidshelm, een veiligheidsbril, gehoorbescherming, werkhandschoenen en veiligheidsschoenen.
Deze middelen zijn in principe persoonlijk. Ze zijn afgestemd op jou en je werk en mogen niet zomaar door verschillende mensen achter elkaar worden gebruikt, tenzij ze tussendoor goed worden gereinigd. Welke beschermingsmiddelen je nodig hebt, hangt af van het werk dat je doet en de risico’s die daarbij horen.
Welke soorten PBM’s zijn er?
Er zijn beschermingsmiddelen voor verschillende delen van je lichaam. De meestvoorkomende soorten zijn:
- Hoofdbescherming, zoals een veiligheidshelm
- Oog- en gezichtsbescherming, zoals een veiligheidsbril of een gelaatsscherm
- Gehoorbescherming, zoals oordoppen of oorkappen
- Ademhalingsbescherming, zoals een stofmasker of een volgelaatsmasker
- Handbescherming, zoals werkhandschoenen
- Voetbescherming, zoals veiligheidsschoenen
- Valbescherming, zoals een harnasgordel
- Beschermende kleding voor je lichaam
Welke beschermingsmiddelen nodig zijn, bepaalt de werkgever op basis van de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) van het bedrijf.
PBM’s zijn de laatste stap: de arbeidshygiënische strategie
Beschermingsmiddelen komen pas in beeld als andere maatregelen een risico niet voldoende beperken. De Arbowet schrijft hiervoor de arbeidshygiënische strategie voor: je pakt een risico eerst bij de bron aan, neemt daarna collectieve maatregelen, dan individuele maatregelen en pas als laatste zet je PBM’s in.
Een voorbeeld: een luidruchtige machine vervang je liever door een stiller model of je schermt het geluid af, dan dat je iedereen alleen oordoppen geeft. Een maatregel bij de bron helpt namelijk iedereen in de omgeving, terwijl oordoppen alleen de drager beschermen. Alle vier de niveaus en wanneer je een stap lager mag zetten, lees je in ons artikel over de arbeidshygiënische strategie.
Een risico bij de bron wegnemen of met collectieve maatregelen afschermen is altijd beter dan alleen beschermingsmiddelen dragen.Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Bij het gebruik van beschermingsmiddelen hebben de werkgever en de werknemer allebei verplichtingen. De werkgever verstrekt de benodigde middelen gratis, geeft voorlichting en instructie over het juiste gebruik en onderhoud, houdt toezicht op correct gebruik en zorgt dat de middelen worden gekeurd en onderhouden. PBM’s moeten bovendien een CE-markering hebben, zodat duidelijk is dat ze aan de wettelijke eisen voldoen.
Als werknemer ben je verplicht de verstrekte middelen te gebruiken zoals is voorgeschreven. Je gaat er zorgvuldig mee om, controleert ze voor gebruik en meldt schade of gebreken direct bij je werkgever. Pas beschermingsmiddelen nooit op eigen houtje aan. Meer over de wettelijke regels rond PBM’s lees je bij Arboportaal.
Een beschermingsmiddel werkt alleen als het goed past, heel is en op de juiste manier wordt gedragen. Een beschadigd of verkeerd gebruikt middel geeft schijnveiligheid.Conclusie
Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn vaak onmisbaar bij veilig werken, van de helm op je hoofd tot de schoenen aan je voeten. Onthoud wel dat ze de laatste stap zijn: eerst probeer je een risico bij de bron of met collectieve maatregelen weg te nemen en pas daarna volgen de beschermingsmiddelen. Werkgever en werknemer hebben allebei een rol en samen met de andere eisen die VCA aan de werkplek stelt zorgen ze voor een veilige werkomgeving.
