Jouw VCA Kenniscentrum
Welkom bij onze uitgebreide kennisbank vol praktische informatie over VCA en veiligheid op de werkvloer. Hier vind je antwoorden op al jouw vragen, van basiskennis tot verdiepende onderwerpen over veiligheidsrichtlijnen en wetgeving. Of je nu cursist bent die zich voorbereidt op het VCA-examen, werkgever die meer wil weten over bedrijfscertificering, of gewoon geïnteresseerd bent in veilig werken - wij helpen je verder.
Vaak gezochte onderwerpen: technische problemen e-learning Code 95 annuleringsvoorwaarden
De VCA-checklist: welke onderwerpen staan erin?
De letterlijke betekenis van VCA is Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Die checklist vormt het hart van het VCA-systeem: een gestructureerde lijst met veiligheidseisen waar bedrijven aan moeten voldoen. In dit artikel lees je welke hoofdstukken in de checklist staan en hoe die is opgebouwd.
De letterlijke betekenis van VCA is Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Die checklist vormt het hart van het VCA-systeem: een gestructureerde lijst met veiligheidseisen waar bedrijven aan moeten voldoen. In dit artikel lees je welke hoofdstukken in de checklist staan en hoe die is opgebouwd. Voor de procedure voor bedrijven om VCA-gecertificeerd te worden, verwijzen we je naar ons artikel over het VCA-bedrijfscertificaat.
Wie beheert de VCA-checklist?
De VCA-checklist wordt beheerd door de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV), opgericht in 1994 en samengesteld uit 26 brancheorganisaties uit verschillende risicovolle sectoren. SSVV stelt de checklist vast, onderhoudt deze en publiceert periodiek nieuwe versies. De meest recente versie is het schema VCA 2026/6.1, gepubliceerd in 2026 en van kracht vanaf 1 juli 2026.
De checklist is in 1989 ontstaan in de petrochemie, waar het aantal ongelukken in die tijd onaanvaardbaar hoog was. Vanuit die sector werd een instrument ontwikkeld dat bedrijven en medewerkers hielp systematisch met veiligheid om te gaan. Al snel zagen andere sectoren de meerwaarde en werd VCA verbreed tot de standaard die het vandaag is.
De hoofdstukken van de VCA-checklist
De VCA-checklist bestaat uit meerdere hoofdstukken die samen het VGM-beleid van een bedrijf afdekken. De belangrijkste thema’s zijn:
- VGM-beleid en -organisatie – hoe het bedrijf veiligheid als onderwerp inricht, inclusief betrokkenheid van de directie
- VGM-risicobeheer – het herkennen, beoordelen en beheersen van risico’s in het werk
- Opleiding, voorlichting en instructie – hoe medewerkers worden toegerust met de juiste kennis en vaardigheden
- VGM-bewustzijn – het aanwakkeren van veiligheidsbewustzijn op alle niveaus in de organisatie
- VGM-projectplan – de vertaling van beleid naar concrete werkzaamheden per project
- Voorbereiding op noodsituaties – noodplannen, ontruiming, eerstehulpvoorzieningen en bedrijfsnoodorganisatie
- VGM-inspecties – periodieke controles op de werkvloer om afwijkingen en risico’s op tijd te signaleren
- Bedrijfsgezondheidszorg – medische keuringen, preventief gezondheidsbeleid en monitoring
- Aanschaf en keuring van materialen, arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)
- Inkoop van diensten – afspraken met onderaannemers en leveranciers over veiligheidseisen
- Melding, registratie en onderzoek van VGM-incidenten, inclusief opvolging en preventie van herhaling
Samen zorgen deze onderwerpen ervoor dat een VCA-gecertificeerd bedrijf veiligheid niet ad hoc regelt, maar via een gestructureerd systeem.
De VCA-checklist geldt voor bedrijven; het VCA-diploma (B-VCA, VOL-VCA, VIL-VCU) is voor individuele medewerkers.Verplichte en aanvullende vragen
Binnen de checklist onderscheidt SSVV verplichte vragen (die moeten 100% worden afgedekt om certificering te behalen) en aanvullende vragen (die gelden op hoger certificeringsniveau). Hoe hoger het gewenste certificeringsniveau, hoe meer vragen uit de checklist worden getoetst:
- VCA* – de basisnorm, gericht op aannemers zonder eigen onderaannemers
- VCA** – voor hoofdaannemers die zelf onderaannemers inschakelen, met uitgebreidere eisen
- VCA Petrochemie (VCA-P) – de zwaarste variant voor bedrijven die werken op petrochemische locaties
Welke vragen bij welk niveau horen en hoe het audittraject precies verloopt, lees je op onze pagina over het VCA-bedrijfscertificaat.
Hoe werkt de checklist in de praktijk?
Een bedrijf dat VCA-gecertificeerd wil worden, doorloopt de checklist systematisch. Per vraag moet worden aangetoond dat het bedrijf het onderwerp op orde heeft: er is beleid, er zijn procedures, medewerkers zijn opgeleid en alles is vastgelegd. Een onafhankelijke certificerende instelling als Kiwa toetst dat via een audit. Jaarlijks komt er vervolgens een controle-audit om te bekijken of het bedrijf het beleid ook daadwerkelijk blijft uitvoeren.
Naast de organisatorische kant kijkt de checklist ook naar het dagelijkse werk: krijgen medewerkers werkplekinstructie, worden toolboxmeetings gehouden, wordt een LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) consequent toegepast en worden bijna-ongevallen gemeld en onderzocht?
Verhouding met het persoonsdiploma
De VCA-checklist geldt voor bedrijven. Daarnaast bestaat het VCA-persoonsdiploma (B-VCA, VOL-VCA, VIL-VCU) voor individuele medewerkers. Die twee sluiten op elkaar aan: een van de eisen uit de checklist is dat medewerkers over een geldig VCA-diploma beschikken. Zonder voldoende gediplomeerde medewerkers haalt een bedrijf het certificaat niet en andersom heeft een medewerker alleen profijt van zijn diploma als het bedrijf er ook naar handelt.
Samenvatting
De VCA-checklist is de gestructureerde lijst met veiligheidseisen die SSVV hanteert voor VCA-bedrijfscertificering. De checklist bevat elf hoofdthema’s rondom VGM-beleid, risicobeheer, opleiding, inspecties, noodvoorbereiding en incidentafhandeling. Welke vragen gelden hangt af van het certificeringsniveau (VCA*, VCA** of VCA-P). De meest recente versie is schema VCA 2026/6.1, van kracht vanaf 1 juli 2026. Meer over hoe een bedrijf het certificaat behaalt, lees je in ons artikel over het VCA-bedrijfscertificaat.
