Jouw VCA Kenniscentrum
Welkom bij onze uitgebreide kennisbank vol praktische informatie over VCA en veiligheid op de werkvloer. Hier vind je antwoorden op al jouw vragen, van basiskennis tot verdiepende onderwerpen over veiligheidsrichtlijnen en wetgeving. Of je nu cursist bent die zich voorbereidt op het VCA-examen, werkgever die meer wil weten over bedrijfscertificering, of gewoon geïnteresseerd bent in veilig werken - wij helpen je verder.
Vaak gezochte onderwerpen: verschil tussen VCA diploma en certificaat
VCA-begrippen en -afkortingen: een overzicht
Wie een VCA-cursus volgt of op een gecertificeerde werkplek werkt, krijgt al snel te maken met vaktermen en afkortingen. Wat is het verschil tussen een TRA en een LMRA? Wat houdt RI&E in? En wat betekent VGM? Je hoeft ze niet allemaal uit je hoofd te kennen, maar je moet wel weten wat ze in de praktijk betekenen. Hieronder vind je de belangrijkste VCA-begrippen op alfabetische volgorde.
Arbo (Arbeidsomstandigheden)
Arbo verwijst naar de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet): de wet die vastlegt welke rechten en plichten werkgevers en werknemers hebben op het gebied van veilig en gezond werken. VCA sluit nauw aan bij de eisen uit de Arbowet.
BHV (Bedrijfshulpverlening)
De hulp die binnen een bedrijf wordt georganiseerd voor noodsituaties. Een bedrijfshulpverlener verleent eerste hulp bij ongevallen, beperkt en bestrijdt brand en helpt bij het alarmeren en evacueren van aanwezigen. De verplichting volgt uit de Arbowet. BHV staat los van het VCA-diploma: VCA richt zich vooral op veilig werken en risico’s voorkomen, terwijl BHV gaat over georganiseerd optreden bij noodsituaties.
B-VCA (Basisveiligheid VCA)
Persoonsdiploma voor uitvoerende medewerkers die moeten aantonen dat zij basiskennis hebben van veilig, gezond en milieubewust werken. Het examen bestaat uit verschillende soorten vragen, de actuele aantallen en examenduur vind je bij SSVV.
CCR (Centraal Certificaten Register)
Register waarin je kunt nagaan of een bedrijf een geldig VCA-, VCO- of VCU-certificaat heeft. Het register wordt beheerd door de SSVV. Zoeken kan via ccr.ssvv.nl.
CDR (Centraal Diploma Register)
Register van de SSVV waarin behaalde VCA-persoonsdiploma’s van erkende examencentra staan. Via cdr.ssvv.nl kunnen werkgevers en opdrachtgevers de geldigheid van een diploma controleren.
ETT (Eindtermen en Toetstermen)
De inhoudelijke eisen waaraan VCA-examens moeten voldoen. De eindtermen worden op hoofdlijnen beheerd door het Centraal College van Deskundigen VCA (CCvD-VCA) en de Centrale Examencommissie VCA (CEV) houdt toezicht op de examens. De meest actuele versie vind je op de pagina VCA Eind- en toetstermen.
GPI (Generieke Poortinstructie)
Een digitale poortinstructie voor mensen die werken op bouwplaatsen waar de GPI verplicht is, zoals bouwplaatsen van partijen die zijn aangesloten bij de Governance Code Veiligheid in de Bouw. Voordat je zo’n locatie op gaat, doorloop je online de GPI-instructie en maak je de bijbehorende toets. Meer informatie via gpi.explainsafe.nl.
LEI-VCA-OL (Leidinggeven en Instrueren voor Operationeel Leidinggevenden)
Een aanvullende opleiding inclusief examen voor operationeel leidinggevenden die hun leiderschaps- en veiligheidsvaardigheden willen versterken. Het is een aanvulling op VOL-VCA, geen vervanging daarvan.
LMRA (Laatste Minuut Risicoanalyse)
Een korte veiligheidscheck die je vlak voor aanvang van werkzaamheden uitvoert. Je beoordeelt ter plekke of de situatie veilig is en of de juiste maatregelen en beschermingsmiddelen beschikbaar zijn. Verschil met TRA: de TRA wordt vooraf en op papier opgesteld; de LMRA is een praktische check op het moment zelf die je zélf uitvoert.
PBM (Persoonlijke Beschermingsmiddelen)
Middelen die je draagt om jezelf te beschermen tegen gevaren op de werkplek, zoals een helm, veiligheidsbril, gehoorbescherming, handschoenen of een valbeveiligingsharnas. De werkgever is verplicht PBM’s gratis te verstrekken. Volgens de arbeidshygiënische strategie zijn PBM’s de laatste stap. Er moet eerst gekeken worden of er bronmaatregelen, collectieve maatregelen of individuele maatregelen genomen kunnen worden. Het aanwenden van PBM’s is dus je laatste toevlucht.
RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie)
Een wettelijk verplichte analyse die elke werkgever moet uitvoeren om alle risico’s op de werkplek in kaart te brengen en te beoordelen. Op basis van de RI&E stelt de werkgever een plan van aanpak op. De RI&E vormt de basis voor je V&G-beleid en instrumenten als de TRA.
SOG-P (SSVV Opleidingengids-Petrochemiekwalificaties)
Een stelsel van kwalificaties voor operationele medewerkers die specifieke risicovolle werkzaamheden uitvoeren, onder meer in de (petro)chemische industrie. SOG-P-kwalificaties staan naast het reguliere VCA-diploma en zijn bedoeld voor taken waarvoor aantoonbare vakbekwaamheid vereist is.
SSVV (Stichting Samenwerken Voor Veiligheid)
De organisatie die sinds 1994 het VCA-stelsel beheert: het examenstelsel, de eindtermen en de samenwerking met erkende examencentra. SSVV beheert ook de registers waarin diploma’s en bedrijfscertificaten staan. Meer informatie via ssvv.nl.
TRA (Taak Risicoanalyse)
Een risicoanalyse die je vooraf uitvoert voor specifieke, niet-routinematige of risicovolle werkzaamheden. Je brengt in kaart welke gevaren er bij een taak horen en welke maatregelen nodig zijn. Een TRA kan onderdeel zijn van een werkvergunning. Verschil met LMRA: de TRA is een voorbereidend document; de LMRA is een check op de werkplek zelf.
VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers)
Het stelsel van eisen en diploma’s dat werkgevers en werknemers helpt om veiliger te werken. Binnen het bredere SSVV-stelsel bestaan persoonsdiploma’s, zoals B-VCA, VOL-VCA en VIL-VCU, en bedrijfscertificeringen, zoals VCA*, VCA**, VCA-P, VCU en VCO. SSVV beheert dit stelsel.
VCA* en VCA** (bedrijfscertificeringen)
Certificeringen voor bedrijven die risicovolle werkzaamheden uitvoeren of in risicovolle omgevingen werken. VCA* is het basisniveau; VCA** stelt uitgebreidere eisen aan het veiligheidsbeleid van de organisatie. Certificering gebeurt via een audit door een erkende certificatie-instelling.
VCA-MAX
De combinatie van een regulier VCA-certificaat (VCA*, VCA** of VCA-P) met de VCA Module Gedrag (VCA-MG). Met VCA-MAX tonen bedrijven aan dat zij naast regels en systemen ook veilig gedrag en veiligheidsbewustzijn borgen.
VCA-MG (VCA Module Gedrag)
Een aanvullende module bovenop het bestaande VCA-schema, gericht op veilig gedrag en veiligheidsbewustzijn binnen organisaties. VCA-MG vormt in combinatie met een bestaand VCA-certificaat (VCA*, VCA** of VCA-P) de VCA-MAX-veiligheidscultuurcombinatie.
VCA-P (VCA Petrochemie)
Een bedrijfscertificering voor bedrijven en aannemers die risicovolle werkzaamheden uitvoeren in de petrochemische sector, met aanvullende eisen ten opzichte van VCA**. Voor uitvoerende medewerkers kunnen daarnaast SOG-P-kwalificaties nodig zijn.
VCO (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Opdrachtgevers)
Een bedrijfscertificering voor opdrachtgevende organisaties die aantonen dat zij veiligheid meenemen bij het uitbesteden en inkopen van risicovol werk. Voor individuele medewerkers is VCO vooral achtergrondinformatie.
VCU (Veiligheid en Gezondheid Checklist Uitzendkrachten)
Een bedrijfscertificering voor uitzendorganisaties die aantonen dat zij zorgvuldig omgaan met de veiligheid en gezondheid van uitzendkrachten die zij uitzenden naar risicovolle werkomgevingen. Het VIL-VCU-persoonsdiploma is hier inhoudelijk op afgestemd.
VGM (Veiligheid, Gezondheid en Milieu)
VGM staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu: de drie thema’s waarop VCA is gebaseerd. VCA staat voluit voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Lees voor meer achtergrond het artikel Wat is de VGM Checklist Aannemers?.
V&G-plan (Veiligheids- en Gezondheidsplan)
Een plan dat bij bepaalde bouwprojecten verplicht is, bijvoorbeeld bij bijzondere gevaren of meldingsplichtige projecten. Het beschrijft de gezamenlijke risico’s en de afspraken over veiligheidsmaatregelen tussen de betrokken partijen. De verplichting is vastgelegd in het Arbobesluit.
VIL-VCU (Veiligheid voor Intercedenten en Leidinggevenden bij Uitzendorganisaties)
Persoonsdiploma voor medewerkers bij uitzendorganisaties die verantwoordelijk zijn voor de veiligheid en gezondheid van uitzendkrachten. Het examen bestaat uit verschillende soorten vragen, de actuele aantallen en examenduur vind je bij SSVV.
VOL-VCA (Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden)
Persoonsdiploma voor medewerkers met een leidinggevende of coördinerende rol op de werkvloer. Het examen bestaat uit verschillende soorten vragen, de actuele aantallen en examenduur vind je bij SSVV.
Werkvergunning
Een schriftelijke toestemming om bepaalde risicovolle werkzaamheden uit te mogen voeren. In een werkvergunning staan de afspraken over veiligheidsmaatregelen tussen opdrachtgever en uitvoerder. Werkvergunningen worden ingezet bij bijvoorbeeld werkzaamheden in besloten ruimten, heet werk als lassen, slijpen of branden of andere werkzaamheden met verhoogd risico.
De eind- en toetstermen voor VCA-examens worden regelmatig bijgewerkt. Daarom is het verstandig om bij de voorbereiding op een examen uit te gaan van de actuele versie.Conclusie
Of het nu gaat om een LMRA vlak voor je aan de slag gaat of om de RI&E die je werkgever heeft opgesteld: elk begrip heeft een eigen betekenis binnen veilig werken. Hoe beter je begrijpt wat deze begrippen inhouden, hoe bewuster je met veiligheid omgaat.
Wil je weten hoe je je voorbereidt op je VCA-examen? Lees dan VCA examen voorbereiden. Een overzicht van de actuele eind- en toetstermen vind je in ons artikel over de VCA-eindtermen.
